Keypad: Tuş Takımı ve Matris Tarama

Keypad, hesap makinesi ya da kapı kilidi düzeninde dizilmiş tuşlardan oluşan bir giriş birimidir. En yaygın hâli 4×4'lük on altı tuşlu olanıdır.

On altı tuş, sekiz pin

On altı tuşu ayrı ayrı bağlamak on altı pin isterdi. Matris tarama bunu sekize indirir:

1. Tuşlar dört satır ve dört sütun hattının kesişimlerine yerleştirilir.
2. Kart bir satırı LOW yapar, diğerlerini HIGH bırakır.
3. Sütunları okur. Hangi sütun LOW görünüyorsa, o satır ile o sütunun kesişimindeki tuş basılıdır.
4. Sıradaki satıra geçilir. Bu tarama saniyede yüzlerce kez tekrarlanır.

Kullanıcı tek bir tuşa bastığını sanır; kart aslında sürekli dolaşıp o anki kesişimi yakalar.

Hayalet tuş sorunu

Üç tuşa aynı anda basıldığında matris, basılmayan dördüncü bir tuşu da basılmış gibi gösterebilir. Buna hayalet tuş denir. Her tuşa seri bir diyot eklemek sorunu ortadan kaldırır; ama çoğu projede kullanıcı zaten tek tuşa bastığı için buna gerek duyulmaz.

Nerede kullanılır?

• Şifreli kilit: Girilen diziyi kayıtlı şifreyle karşılaştırıp bir röle ya da servo ile kapıyı açmak.
• Menü seçimi: Ekranlı bir cihazda seçenek numarası girmek.
• Hesap makinesi: Klasik bir sınıf projesi; hem giriş hem gösterge hem de mantık bir arada.

Şifre projesinde iki uyarı

Girilen şifreyi ekrana olduğu gibi yazdırmak, öğretici olsa da alışkanlık olarak yanlıştır; yıldız göstermek daha doğru bir refleks kazandırır. İkincisi, yanlış denemeler arasına kısa bir bekleme koymak, deneme yanılmayı yavaşlatan en basit önlemdir.

Zil sesi ve geri bildirim

Dokunmatik olmayan tuş takımlarında kullanıcı, tuşun kaydedilip kaydedilmediğini bilemez. Her geçerli basışta kısa bir bip sesi ya da bir LED parlaması, kullanıcı deneyimini gözle görülür biçimde iyileştirir.

Yanlış girişte farklı bir ses kullanmak da yardımcı olur: aynı bipin iki anlama gelmesi, geri bildirimi işe yaramaz hâle getirir.

Tuş takımının bakımı

Membran tuş takımları ucuzdur ama ince yassı kabloları kırılgandır; bağlantı yuvasından sık takıp çıkarmak iletken izleri koparır. Kabloyu bir kez takıp yerinde bırakmak, bu takımların ömrünü belirgin biçimde uzatır.

Tuşlar zamanla yanıt vermemeye başlarsa sorun genellikle kodda değil, bu kablodadır.

Tuş okumanın temeli için buton yazımıza bakabilir, HipoCodes devre simülasyonunda tuş takımını deneyebilirsiniz.