PIR Sensörü: Hareketi Isıyla Görmek

PIR (Passive Infrared) sensörü, ortamdaki ısı değişimini algılayarak hareket tespit eder. Adındaki "pasif" önemlidir: sensör hiçbir şey yaymaz, yalnız dinler.

Nasıl çalışır?

Her sıcak cisim kızılötesi yayar; insan vücudu da öyle. Sensörün içinde iki ayrı algılama bölgesi vardır ve normalde ikisi de aynı miktarda ısı görür.

Biri odada yürüdüğünde önce bir bölge, sonra diğeri onun ısısını görür. Aradaki fark sensörü tetikler. Bu yüzden PIR, hareketsiz duran sıcak bir cismi bir süre sonra görmez olur: fark ortadan kalkar.

Üstündeki beyaz plastik kubbe (Fresnel merceği) görüş alanını dilimlere böler; hareket eden kişi bu dilimler arasında geçtikçe algılama keskinleşir.

İki ayar düğmesi

Çoğu PIR modülünde iki potansiyometre bulunur:

1. Hassasiyet: Algılama mesafesini belirler (yaklaşık 3–7 metre).
2. Süre: Tetiklendikten sonra çıkışın ne kadar yüksek kalacağını belirler (birkaç saniyeden birkaç dakikaya).

Bir de çoğu modülde tekrar tetikleme modunu seçen bir jumper vardır: hareket sürerken sürenin baştan mı başlayacağını yoksa süre dolunca çıkışın düşüp yeniden mi tetikleneceğini seçersiniz. Lamba projelerinde ilk seçenek doğrudur; kişi odadayken ışığın sönmesini istemezsiniz.

Isınma süresi

Açıldıktan sonra PIR'in ortamı öğrenmesi için 30–60 saniye gerekir. Bu sürede rastgele tetiklenmeler olağandır ve pek çok kişi bunu arıza sanır.

Yanlış tetiklenme sebepleri

• Klima ya da ısıtıcının ürettiği hava akımı
• Doğrudan güneş ışığı ve gölge hareketi
• Evcil hayvanlar
• Sensörün titreyen bir yüzeye monte edilmesi

Sensörü hareketli ısı kaynaklarına bakmayacak şekilde konumlandırmak, koddaki her filtreden daha etkilidir.

Görüş alanını daraltmak

Bazen sensörün az görmesini istersiniz: yalnız kapıyı izleyen bir sayaç, odanın tamamını görmemelidir. Merceğin çevresine bir karton tüp ya da siyah bant koyarak görüş açısı daraltılabilir.

Bu, kodla yapılamayan bir ayardır ve çoğu zaman en etkili çözümdür.

İnsan sayacı yapılabilir mi?

PIR "hareket var" der, "kaç kişi" demez. İki PIR'i yan yana koyup hangisinin önce tetiklendiğine bakarak geçiş yönünü çıkarabilirsiniz — girenle çıkanı ayırmak bu şekilde mümkündür.

Sayım hassas olmalıysa PIR yeterli değildir; kapı çerçevesine yerleştirilen kızılötesi bariyerler ya da ToF sensörler kullanılır. PIR'in gücü ucuzluğu ve hiç bakım istememesidir, hassasiyeti değil.

HipoCodes devre simülasyonunda PIR'i bağlayıp tetikleme mantığını kurabilirsiniz.